W skrócie: każda tradycyjna ozdoba choinkowa ma swoje znaczenie. Jabłko przypomina rajski owoc i miało zapewnić zdrowie, orzech oznacza dobrobyt i mądrość, łańcuch symbolizuje więzi rodzinne, gwiazda na czubku to Gwiazda Betlejemska, anioł chroni dom, ryba jest wczesnochrześcijańskim znakiem Chrystusa, a ptak zwiastuje szczęście i dobrą nowinę. Szklane bombki w kształcie tych motywów przejęły symbolikę dawnych, jadalnych i ręcznie robionych ozdób.
Zanim pojawiły się szklane bombki, drzewka bożonarodzeniowe dekorowano tym, co było pod ręką: owocami, orzechami, wypiekami i papierem. Muzeum Narodowe we Wrocławiu przypomina zapis z kroniki Bremy z 1570 roku, według którego w siedzibie tamtejszej gildii ustawiono jodły przystrojone jabłkami, orzechami, daktylami, preclami i papierowymi kwiatami. Każda z tych rzeczy coś znaczyła. Część znaczeń wywodzi się z Biblii, część z tradycji ludowej, w której Wigilia była czasem wróżb i życzeń na cały nadchodzący rok.
Kiedy w XIX wieku rozpowszechniły się dmuchane szklane bombki, zaczęto wykonywać je w kształtach dawnych ozdób. Dlatego dziś na choinkach wiszą szklane jabłka, ptaki, ryby czy anioły, które niosą to samo przesłanie co ich pierwowzory. Więcej o początkach bombek piszemy w artykule Historia bombek choinkowych i tradycja polskiego dmuchanego szkła. Polska etnolożka Katarzyna Smyk poświęciła temu tematowi całą książkę „Choinka w kulturze polskiej. Symbolika drzewka i ozdób”.
Samo zielone drzewko, które nie traci igieł zimą, w chrześcijaństwie stało się symbolem Chrystusa jako źródła życia i nawiązuje do rajskiego drzewa. Okrągła bombka, najprostsza i najstarsza forma szklanej ozdoby, bywa interpretowana jako znak ciągłości, odradzania się i nieskończoności. Klasyczne kule znajdziesz w kategorii bombki okrągłe, a miniaturowe drzewka w kategorii choinki.
Jabłko było podstawą dawnych dekoracji. Przypominało owoc z rajskiego drzewa, którym kuszeni byli Adam i Ewa, a jednocześnie miało zapewnić domownikom zdrowie, urodę i siłę do późnej starości. Specjalnie na choinki uprawiano małe czerwone jabłuszka nazywane rajskimi. Orzechy, często zawijane w sreberka, miały przynieść dobrobyt, siłę i mądrość, a w niektórych regionach wierzono, że pomagają w kojarzeniu małżeństw. Owoce i warzywa ogólnie oznaczały dostatek i dobry urodzaj w nowym roku.
Tę tradycję kontynuuje szklana bombka Jabłuszko czerwone i pozostałe ozdoby z kategorii warzywa i owoce, na przykład bombka Gruszka.
Gwiazda na szczycie drzewka symbolizuje Gwiazdę Betlejemską, która prowadziła Trzech Króli do nowo narodzonego Jezusa. W tradycji ludowej miała też wskazywać drogę do domu tym, którzy są daleko. Światło na choince, dawniej świece, a dziś lampki, w symbolice chrześcijańskiej oznacza Chrystusa jako światłość świata, a w wierzeniach ludowych miało odpędzać złe moce. Dzwonek zwiastuje dobre i radosne wieści. Gwiazdę łączy z innym ważnym motywem bombka Mikołaj z gwiazdą.
Anioł jest posłańcem dobrej nowiny o narodzinach Jezusa, a zawieszony na choince miał opiekować się domem i chronić jego mieszkańców przed złem. Dlatego anioły od dawna należą do najchętniej wybieranych ozdób, zarówno jako bombki, jak i figurki z papieru czy słomy. W kategorii aniołki są między innymi bombka Mały Aniołek i bombka Archanioł, a inne motywy religijne zebraliśmy w kategorii bombki sakralne.
Ryba to jeden z najstarszych symboli chrześcijańskich. Greckie słowo ichthys, czyli ryba, odczytywano jako skrót od słów „Jezus Chrystus, Syn Boży, Zbawiciel”. Na choince ryba przypomina o narodzinach Jezusa, a w Polsce kojarzy się też z postnymi potrawami wigilijnymi. Pasują do niej bombki z kategorii rybki, na przykład bombka Złota rybka.
Ptak jest uniwersalnym symbolem szczęścia i radości oraz posłańcem dobrej nowiny. Szklane ptaki były trudne do wykonania i według Muzeum Bombki w Niemczech istniały rodziny, które specjalizowały się wyłącznie w ich wyrobie. Biały gołąb kojarzy się z pokojem. Zobacz bombkę Gołąb biały, bombkę Gil i całą kategorię ptaki.
Łańcuch ma kilka znaczeń. W dawnej symbolice przypominał węża kusiciela i niewolę grzechu, w czasie zaborów kojarzył się z niewolą narodu, a w tradycji rodzinnej oznacza nierozerwalne więzi domowników. Dlatego dawniej papierowe łańcuchy robiono wspólnie, ogniwo po ogniwie. Serce i pierniki to znak miłości i świątecznych darów, jak w bombce Serce z piernika. Mikołaj, skrzat i krasnal uchodziły za opiekunów domowego ogniska, którzy przynoszą szczęście. Postać Mikołaja nawiązuje do świętego Mikołaja, biskupa Miry, znanego z obdarowywania potrzebujących. Wiele jego wersji znajdziesz w kategorii Mikołaje.
W popularnych opisach tradycji kolorom przypisuje się następujące znaczenia: czerwień oznacza siły życiowe, zieleń życie wieczne, złoto boską światłość i zwycięstwo dobra, biel zimę i prawdę, a srebro i brokat miały odstraszać złe moce. To raczej zwyczaj niż sztywna reguła, ale dobrze pokazuje, dlaczego tradycyjne choinki są tak barwne.
Symbolika ozdób to dobry pomysł na prezent z przesłaniem. Anioł sprawdzi się dla kogoś, kto wprowadza się do nowego domu albo spędza pierwsze święta z dzieckiem, jabłko lub ptak jako życzenie zdrowia i szczęścia, a serce dla bliskiej osoby. Ręcznie malowana bombka figurkowa z Polski ma przy tym tę zaletę, że każda sztuka różni się drobnymi detalami. Jeśli chcesz dodać imię lub datę, zajrzyj do oferty bombka z imieniem albo do artykułu Bombki z imieniem i personalizowane. Wszystkie wzory są w kategorii wszystkie ozdoby.
Jabłko przypomina rajski owoc z historii Adama i Ewy. W tradycji ludowej miało zapewnić domownikom zdrowie, urodę i siłę na cały rok.
Gwiazdę Betlejemską, która według Ewangelii doprowadziła Trzech Króli do Jezusa. Miała też wskazywać drogę do domu bliskim, którzy są daleko.
Dawniej łańcuch przypominał węża kusiciela i niewolę grzechu, w czasie zaborów niewolę narodu. Dziś najczęściej oznacza więzi rodzinne i jedność domowników.
Anioł zwiastuje dobrą nowinę o narodzinach Jezusa i według tradycji opiekuje się domem oraz chroni jego mieszkańców.
Ryba to wczesnochrześcijański symbol Chrystusa i przypomina o postnej Wigilii. Ptak oznacza szczęście, radość i dobrą nowinę.
Tak. Szklane bombki w kształcie jabłek, ptaków, ryb czy aniołów powstały jako trwalsze wersje dawnych ozdób z owoców, wypieków i papieru, więc przejęły ich symbolikę.
